გამოჯანმრთელება დღე დღეზე
წინა მიდგომით ჩატარებული ენდოპროტეზირების შემდეგ პაციენტების უმეტესობა ოპერაციის დღესვე დგება ფეხზე. გაწერა ჩვეულებრივ მაქსიმუმ ორ დღეში ხდება, დამოუკიდებელი გადაადგილება დამხმარე საშუალებების გარეშე კი საშუალოდ ორ კვირაში. ეს ჩვეულებრივი მიმდინარეობაა და არა დაპირება — ვადები ინდივიდუალურია.
ოპერაციის დღე
ოპერაციიდან რამდენიმე საათში, როგორც კი ანესთეზიის მოქმედება გაივლის და მდგომარეობა სტაბილურია, პაციენტი ფიზიოთერაპევტთან ერთად დგება ფეხზე.
რას აკეთებთ
ჯდებით საწოლის კიდეზე, შემდეგ დგებით ჩარჩოს ან ყავარჯნების დახმარებით და დგამთ პირველ ნაბიჯებს პალატაში.
რას გრძნობთ
ჭრილობის არეში ტკივილი, სისუსტე და ხშირად ფეხის მძიმედ შეგრძნება. ტკივილი იმართება მედიკამენტებით. ბევრი პაციენტი აღნიშნავს, რომ სახსრის „ძველი“, ღრმა ტკივილი უკვე აღარ არის.
რა არის მნიშვნელოვანი
ღრმა სუნთქვა, ტერფის მოძრაობა და თხევადის მიღება. ეს სამი მარტივი რამ ამცირებს პნევმონიის და თრომბოზის რისკს.
პირველი და მეორე დღე, გაწერა
სიარული
დისტანცია ეტაპობრივად იზრდება. პალატიდან გადიხართ დერეფანში. ფიზიოთერაპევტი გასწავლით კიბეზე ასვლას და ჩამოსვლას.
ტკივილის მართვა
ინექციური პრეპარატებიდან გადადიხართ ტაბლეტებზე. მიზანია, ტკივილი იმ დონეზე იყოს, რომ სიარულს არ უშლიდეს ხელს.
გაწერის კრიტერიუმები
დამოუკიდებლად დგებით და დადიხართ დამხმარე საშუალებით, ადიხართ კიბეზე, ტკივილი იმართება ტაბლეტებით და ჭრილობა მშვიდადაა. ჩვეულებრივ ეს პირობები მეორე დღისთვის სრულდება.
რას მიიღებთ გაწერისას
წერილობით ინსტრუქციას, მედიკამენტების სქემას, სავარჯიშოების ნუსხას, საკონტროლო ვიზიტის თარიღს და ჩემს ნომერს კითხვებისთვის.
პირველი ორი კვირა სახლში
ეს არის პერიოდი, როცა ყველაზე მეტი კითხვა ჩნდება. ძირითადი წესი მარტივია: დადით რეგულარულად და მოკლე მონაკვეთებით, დაისვენეთ ხშირად, არ დაჯდეთ დიდხანს უმოძრაოდ.
რა შეიძლება
სიარული ბინაში და ეზოში, კიბე, ჯდომა და ადგომა, მსუბუქი საოჯახო საქმე, სავარჯიშოების შესრულება დღეში რამდენჯერმე.
რა არ შეიძლება
მძიმის აწევა, ხანგრძლივი დგომა ერთ ადგილას, დაბალ და რბილ სავარძელში ჯდომა, აბაზანაში ჩაწოლა. ავტომობილის მართვა ამ ეტაპზე ჯერ არა.
ჭრილობის მოვლა
ჭრილობა მშრალი და სუფთა უნდა იყოს. ძირითად შემთხვევებში ყოველდღიური შეხვევა საჭირო არ არის. ბანაობის დროზე კონკრეტულ ინსტრუქციას გაწერისას მიიღებთ.
შეშუპება
ფეხის და ტერფის შეშუპება პირველ კვირებში ჩვეულებრივია. ეხმარება ფეხის აწევა დასვენებისას და კომპრესიული წინდები. თუ შეშუპება უეცრად ძლიერდება ან ცალმხრივია და მტკივნეული — დარეკეთ.
პაციენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი მეორე კვირის ბოლოსთვის დამხმარე საშუალებების გარეშე გადაადგილდება. ეს საშუალო მაჩვენებელია და არა ვადა, რომელსაც უნდა მიჰყვეთ. ზოგს უფრო მეტი დრო სჭირდება და ეს ნორმალურია.
ექვსი კვირა: დაბრუნება ჩვეულ ცხოვრებაში
ყველაზე ხშირი კითხვები ვადებზე. ყველა ციფრი ჩვეულებრივი მიმდინარეობისთვისაა.
| კითხვა | ჩვეულებრივ | რაზეა დამოკიდებული |
|---|---|---|
| როდის ვიბანავებ შხაპში | ჭრილობის მდგომარეობის მიხედვით, ჩვეულებრივ პირველივე დღეებში | ჭრილობის შეხორცება, საფენის ტიპი |
| როდის დავჯდები საჭესთან | დაახლოებით 4-6 კვირაში, მარჯვენა ფეხის ოპერაციისას უფრო გვიან | რეაქციის სისწრაფე, ტკივილგამაყუჩებლების მიღება, ავტომობილის ტიპი |
| როდის დავბრუნდები სამსახურში | მჯდომარე სამუშაო 4-6 კვირაში, ფიზიკური 3 თვის შემდეგ | სამუშაოს ხასიათი, გადაადგილების საჭიროება |
| როდის ვიფრენ თვითმფრინავით | ჩვეულებრივ 4-6 კვირის შემდეგ, მოკლე ფრენა უფრო ადრეც | თრომბოზის რისკი, ფრენის ხანგრძლივობა |
| როდის დავიწყებ ცურვას | ჭრილობის სრული შეხორცების შემდეგ, ჩვეულებრივ 4-6 კვირაში | ჭრილობის მდგომარეობა, აუზის ჰიგიენა |
| როდის დავუბრუნდები სქესობრივ ცხოვრებას | ჩვეულებრივ 4-6 კვირაში | კომფორტი და ტკივილი. კითხვა ნორმალურია და კონსულტაციაზე დასმას არ მოერიდოთ |
ყველა ვადა ინდივიდუალურია და საკონტროლო ვიზიტზე ზუსტდება. არცერთი მათგანი არ არის დაპირება.
სამი თვე და შემდეგ
სამი თვისთვის პაციენტების უმეტესობა ჩვეულ ცხოვრებას უბრუნდება. ტკივილი ჩვეულებრივ აღარ არის ან მინიმალურია, სიარულის დისტანცია აღდგენილია და დამხმარე საშუალება აღარ სჭირდება.
რეკომენდებული აქტივობები გრძელვადიან პერსპექტივაში: სიარული, ცურვა, ველოსიპედი, გოლფი, სავარჯიშოები კუნთების შესანარჩუნებლად. ეს ინარჩუნებს სახსრის ფუნქციას და ზოგად ჯანმრთელობას.
აქტივობები, რომლებზეც ინდივიდუალურად უნდა ვისაუბროთ: სირბილი, ტენისი, სათხილამურო სპორტი, ხტომა და საკონტაქტო სპორტი. ეს არ არის აბსოლუტური აკრძალვა — ეს არის საუბარი იმპლანტის სამსახურის ვადაზე და თქვენს პრიორიტეტებზე.
საკონტროლო ვიზიტები ინიშნება გრაფიკით. მათი მიზანია დროულად შევამჩნიოთ ცვლილება მაშინაც, როცა თქვენ არაფერი გაწუხებთ.
რომელ ნიშნებზე უნდა დარეკოთ დაუყოვნებლივ
გამოჯანმრთელების პერიოდში დისკომფორტი ნორმალურია. მაგრამ არსებობს ნიშნები, რომლებზეც ლოდინი არ ღირს. ასეთ დროს დარეკეთ ან მიმართეთ გადაუდებელ სამსახურს.
სიცხე 38 გრადუსზე მაღლა, განსაკუთრებით შემცივნებასთან ერთად.
ჭრილობიდან გამონადენი, სიწითლე, სითბო ან უსიამოვნო სუნი.
ტკივილის უეცარი და ძლიერი მატება, რომელიც მედიკამენტს არ ემორჩილება.
წვივის ცალმხრივი, მტკივნეული შეშუპება ან სიწითლე — ეს შეიძლება იყოს თრომბოზის ნიშანი.
ქოშინი, გულმკერდის ტკივილი ან უეცარი სისუსტე.
ფეხის ვერ დაბჯენა, ფეხის სიგრძის უეცარი შეგრძნებადი ცვლილება, სახსრიდან ხმა ტკივილთან ერთად.
ვარდნა ან ტრავმა, თუნდაც ტკივილი ძლიერი არ იყოს.
ჩემი ნომერი გაწერისას გეძლევათ. კითხვის დასმა ყოველთვის უკეთესია, ვიდრე ლოდინი. არასდროს არ იფიქროთ, რომ „უადგილო“ დროს რეკავთ.
კითხვები და პასუხები
რამდენ ხანს დამჭირდება ყავარჯნები?
ჩვეულებრივ პირველი ერთიდან ორ კვირამდე. ბევრი პაციენტი ჯერ ორ ყავარჯენს იყენებს, შემდეგ ერთს, შემდეგ ხელჯოხს და ბოლოს არაფერს. გადასვლა ეტაპობრივია და ტკივილს და მდგრადობას მიჰყვება, კალენდარს კი არა.
აუცილებელია თუ არა სარეაბილიტაციო ცენტრში წასვლა?
უმეტეს შემთხვევაში არა. წინა მიდგომის შემდეგ პაციენტების დიდი ნაწილი სახლში აგრძელებს რეაბილიტაციას, გაწერისას მიღებული სავარჯიშოებით. სპეციალიზებული პროგრამა ინდივიდუალურად განიხილება, მაგალითად მარტო მცხოვრები ხანდაზმული პაციენტისთვის ან თანმხლები დაავადებების დროს.
შემიძლია თუ არა ავადმყოფ მხარეს დაწოლა?
ჩვეულებრივ, როგორც კი კომფორტული გახდება, ხშირად პირველი ორი კვირის შემდეგ. თავიდან ბევრი პაციენტი ზურგზე ან ჯანმრთელ მხარეს იძინებს, ფეხებს შორის ბალიშით. ეს კომფორტის საკითხია და არა აკრძალვის.
რა სავარჯიშოები უნდა გავაკეთო?
გაწერისას მიიღებთ კონკრეტულ ნუსხას თქვენი შემთხვევისთვის. ძირითადი პრინციპი: მოკლე სესიები დღეში რამდენჯერმე, ვიდრე ერთი გრძელი. ვარჯიშმა არ უნდა გამოიწვიოს ძლიერი ტკივილი — მსუბუქი დაძაბულობა ნორმალურია, მწვავე ტკივილი კი გაჩერების სიგნალი.
რატომ არის ფეხი შეშუპებული ერთი თვის შემდეგაც?
შეშუპება ოპერაციაზე ორგანიზმის ნორმალური რეაქციაა და შეიძლება რამდენიმე კვირა ან თვეც გაგრძელდეს, განსაკუთრებით დღის ბოლოს. ეხმარება ფეხის აწევა დასვენებისას და კომპრესიული წინდები. თუ შეშუპება უეცრად გაძლიერდა, ცალმხრივია და მტკივნეული — ეს უკვე დარეკვის მიზეზია.
როდის იქნება პირველი საკონტროლო ვიზიტი?
ჩვეულებრივ პირველი ვიზიტი ინიშნება გაწერიდან ორ კვირაში, შემდეგი ექვს კვირაში, შემდეგ სამ თვეში. შემდგომი გრაფიკი ინდივიდუალურია. ზუსტ თარიღებს გაწერისას წერილობით მიიღებთ.
გაქვთ კითხვა თქვენს შემთხვევაზე?
კონსულტაციაზე ვნახავთ რენტგენს და გეტყვით, რა ეტაპზეა სახსარი და რა არის შემდეგი ნაბიჯი. ექიმთან მისვლა ოპერაციას არ ნიშნავს.
განახლდა: · ავტორი: ორთოპედ ტრავმატოლოგი მიხეილ მიქელაძე